նորություններ

Հայտարարություն

109.png

Երեկ, 2018թ․ նոյեմբերի 13-ին, տեղի ունեցավ «Հելսինկյան ասոցիացիա» իրավապաշտպան հասարակական կազմակերպության ընդհանուր ժողովը։ Օրակարգային հարցերի թվում ժողովը քննարկեց և բավարարեց Արայիկ Պապիկյանի՝ կազմակերպության խորհրդի անդամությունից հրաժարման և կազմակերպության անդամությունը ժամանակավորապես կասեցնելու մասին դիմումը։

«Հելսինկյան ասոցիացիա» ՀԿ

  • Դիտումներ: 197
0
0
0
s2sdefault

Հայտարարություն

107.png

Վերջին շրջանում որոշ իրադարձությունների և զարգացումների կապակցությամբ լայն քննարկումների տիրույթում, ներառյալ սոցիալական ցանցերում, լայնորեն կիրառվում է ատելության քարոզ, խտրականության դրսևորում: Ընդ որում, թիրախավորվում են ինչպես անհատներ և կազմակերպություններ, այնպես էլ իրավապաշտպաններ, ինչն ավելի քան մտահոգիչ է:

Կարևորելով ժողովրդավարական հասարակության հիմնարար սկզբունքների՝ ազատ արտահայտման, կարծիք ունենալու, տեղեկություններ ստանալու և դրանք տարածելու ապահովումը, այդուհանդերձ «Հելսինկյան ասոցիացիա» իրավապաշտպան ՀԿ-ն դատապարտում է ատելության քարոզը կամ խտրականության դրսևորումը։ Անթույլատրելի է իրավապաշտպանի նկատմամբ որևէ ճնշման կամ դրա փորձի կիրառումը, առավել ևս, եթե այն պայմանավորված է նրա գործունեությամբ:

  • Դիտումներ: 218
0
0
0
s2sdefault

Ազատությունը համացանցում 2018-ին․ թվային ավտորիտարիզմի աճը

104.png

Կեղծ տեղեկատվություն, տվյալների հավաքագրում և ժողովրդավարությանն ուղղված մարտահրավեր

Ամբողջ աշխարհում համացանցը դառնում է ավելի քիչ ազատ և ժողովրդավարությունն էլ ինքնին ենթարկվում է դրա ազդեցությանը։

Առցանց տարածվող ապատեղեկատվությունը և քարոզչությունը թունավորում են հասարակական ոլորտը: Անձնական տվյալների անսանձ հավաքագրումը կոտրել է գաղտնիության ավանդական պատկերացումները: Մի խումբ պետություններ շարժվում են դեպի թվային ավտորիտարիզմ՝ ստանալով լայնածավալ գրաքննության և ավտոմատացված վերահսկողության համակարգերի չինական մոդելի տեսք: Այս միտումների արդյունքում գլոբալ համացանցային ազատությունը 2018 թվականին նվազում է արդեն ութերորդ տարին անընդմեջ:

Ընդհանուր ցուցանիշի բարելավում ունեցած 19 երկրներից երկուսը՝ Հայաստանը և Գամբիան համացանցային ազատության կարգավիճակի տեսանկյունից արձանագրել են զարգացումներ:

Հայաստանը կիսաազատ կարգավիճակից անցում է կատարել ազատ կարգավիճակի այն բանից հետո, երբ Հայաստանի քաղաքացիները երկրում քաղաքական փոփոխություններ իրականացնելու համար ապրիլին կայացած Թավշյա հեղափոխության ժամանակ հաջողությամբ օգտագործեցին սոցիալական լրատվական հարթակները, հաղորդակցման ծրագրերը և ուղիղ եթերների ծառայությունները:

Գամբիան անցում է կատարել ոչ ազատ երկրների շարքից ազատ երկրների շարք, քանի որ սահմանափակումները կրճատվել են, և օգտատերերն ավելի ազատ են  նյութեր տեղադրում այն ժամանակվանից, երբ երկրի երկարամյա ղեկավար Յահյա Ջամեն 2017թ. սկզբին ստիպված եղավ հեռանալ պաշտոնից: Այնուամենայնիվ, դեռևս նախկին վարչակարգի կողմից ընդունված բազմաթիվ խիստ օրենքներ դեռևս պահպանվում են: Եթովպիան մնում է որպես բարձր ճնշումների երկիր, թեև 2018 թ. ապրիլին նորանշանակ վարչապետն անմիջապես նվազեցրեց համացանցային խիստ սահմանափակումները և խոստացավ ավելի լայն բարեփոխումներ: Հայտնի բլոգերներն ազատ են արձակվել բանտից, և քաղաքացիներն ավելի ազատ են խոսում սոցիալական լրատվամիջոցներով և մասնակցում ավտորիտար իշխանությունից իրենց երկրի հնարավոր անցմանը:

Մանրամասն տեղեկությունների համար այցելեք՝  https://bit.ly/2P7TsBX
  • Դիտումներ: 30
0
0
0
s2sdefault
099.jpg

Նկատառումներ և առաջարկներ

Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով Համաներում հայտարարելու մասին օրենքի նախագծի վերաբերյալ

 

1. Նկատառումներ

Անակնկալ ձևով հանրության «դատին» է ներկայացվել Համաներում հայտարարելու մասին օրենքի նախագիծը, ինչը, հաշվի առնելով փաստաթղթի առանձնահատուկ դերը և նախկին փորձերը, պետք է քննարկվեր փակ/գաղտնի ընթացակարգով:

Ըստ որոշ հայտարարությունների և գնահատականների նախատեսվում է հայտարարել «աննախադեպ» կամ «ընդգրկուն» համաներում:

Օրենքի «աննախադեպ» կամ «ընդգրկուն» լինելու իրական պատկերը հասկանալու համար բավական է այն համեմատել նմանատիպ նախորդ փաստաթղթի հետ:

Առերևույթ ներկայացված օրենքի նախագիծը և 2013 թվականի հոկտեմբերի 3-ի ՀՀ անկախության հռչակման 22-րդ տարեդարձի կապակցությամբ համաներում հայտարարելու մասին որոշումը հիմնական բովանդակային ձևակերպումներով և կարգավորումներով նույնանման են, ինչը բնորոշ է ընդհանուր բնույթի համաներման հիմնական սկզբունքներին: Ուշագրավ է, սակայն, որ նախորդ համաներումը մի շարք էական առումներով էապես ավելի լավ պայմաններ էր նախատեսում անազատության մեջ գտնվող անձանց համար, քան առաջարկվող օրենքի նախագիծը:

Օրենքի նախագծի ամենականռու բովանդակային տարբերությունը 2-րդ հոդվածի 11-րդ կետի և 4-րդ հոդվածի 11-րդ կետի առկայությունն է, ինչը բնորոշ է հատուկ համաներման հիմնական սկզբունքներին:

 

Ինչպես նշեցինք, առաջարկվող նախագծի մեջ տեղ են գտել որոշ կարգավորումներ, որոնք նվազ բարենպաստ են, քան նախորդ համաներման կարգավորումները, ինչն ամենևին էլ չի նպաստում «աննախադեպ» կամ «ընդգրկուն» հավակնելուն:

Այսպես՝

1. Օրենքի նախագծի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին ենթակետով նախատեսվում է՝ «Համաներում հայտարարելու արդյունքում պատժից ազատել նախկինում դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձևով պատիժ չկրած կամ կրած, սակայն դատվածություն չունեցող անձանց, որոնք դատապարտվել են` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով ազատազրկման և սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի մեկ երրորդը»:

2013 թ. համաներման մասին որոշման 3-րդ հոդվածի 1-ին կետը սահմանել էր հետևյալ կարգավորումը՝ «Պատժից ազատել դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած կամ կրած, սակայն դատվածություն չունեցող այն անձանց (…), որոնք օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով դատապարտվել են` առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով ազատազրկման և սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան պատժի մեկ քառորդը»:

 

2. Օրենքի նախագծի 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ ենթակետով նախատեսվում է՝ «Համաներում հայտարարելու արդյունքում պատժից ազատել նախկինում դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար ազատազրկման ձեւով պատիժ չկրած կամ կրած, սակայն դատվածություն չունեցող անձանց, որոնք դատապարտվել են` առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման և սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի կեսը»:

2013 թ. համաներման մասին որոշման 3-րդ հոդվածի 2-րդ կետը սահմանել էր հետևյալ կարգավորումը՝ «Պատժից ազատել դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար նախկինում ազատությունից զրկելու հետ կապված պատիժ չկրած կամ կրած, սակայն դատվածություն չունեցող այն անձանց (…), որոնք օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով դատապարտվել են` առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման և սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան պատժի մեկ երրորդը»:

 

3. Օրենքի նախագծի 2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ ենթակետով նախատեսվում է՝ «Համաներում հայտարարելու արդյունքում պատժից ազատել անզգուշությամբ հանցագործություն կատարելու համար` առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման դատապարտված եւ սույն օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի մեկ երրորդը կրած անձանց»:

2013 թ. համաներման մասին որոշման 4-րդ հոդվածի 2-րդ կետը սահմանել էր հետևյալ կարգավորումը՝ «Պատժից ազատել (…)՝ այն անձանց, որոնք անզգուշությամբ հանցագործություն կատարելու համար օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտով դատապարտվել են առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման և սույն որոշումն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան պատժի մեկ քառորդը»:

 

Որպես դրական/բարենպաստ փոփոխություն պետք է առանձնացնել որոշակի կատեգորիայի անձանց (առաջին կամ երկրորդ խմբի հաշմանդամներ, հղի կանայք, երեք կամ ավելի անչափահաս երեխա ունեցող անձինք, մինչև երեք տարեկան երեխա ունեցող անձինք, 60 տարին լրացած անձինք, այլն) նկատմամբ համաներման կիրառման արդյունքում պատժից ազատելու առավելագույնը ժամկետի՝ վեց տարի սահմանելը, ինչը նախորդ անգամ սահմանված էր հինգ տարի:

 

Օրենքի նախագծի «պարտադիր» կիրառման վերաբերյալ 4-րդ հոդվածի 11-րդ կետը խմբագրման կամ հստակեցման կարիք ունի հետևյալ պատճառով. որպես կանոն համաներման ակտից օգտվելու դեպքում, հաջորդ նմանատիպ ակտից անձը չի կարող օգտվել (նախատեսվում են որոշակի սահմանափակումներ): Գործնականում կարող է առաջանալ դեպք, երբ անձի նկատմամբ առանց իր համաձայնության համաներման կիրառումը, հետագայում (հաջորդ համաներման դեպքում) կօգտագործվի անձի դեմ՝ նրա կամարտահայտությունը՝ համաներում կիրառելու մասին դիմումը/պահանջը կմերժվի:

 

Խմբագրման կամ հստակեցման կարիք ունի նաև օրենքի նախագծի 2-րդ հոդվածի 11-րդ կետը, որի վերջին մասը՝ «եթե դրա դեմ չեն առարկում պատանդառված և (կամ) ֆիզիկական վնաս կրած տուժողները» արտահայտությունը կարող է տարաբնույթ մեկնաբանման կամ կիրառման տեղիք տալ: Մասնավորապես կարգավորման կարիք ունի հետևյալը. արդյո՞ք տուժողն իր դիրքորոշումը պետք է հայտնի նախաքննական և դատաքննական բոլոր վարույթներով և քրեական հետապնդման ենթարկվող բոլոր անձանց վերաբերյալ: Կամ՝ արդյո՞ք տուժողները դիրքորոշում պետք է հայտնեն 2015 թ. ապրիլի 24-ի վերաբերյալ քրեական գործով, եթե այդ գործով որևէ մեկը տուժող չի ճանաչվել:

 

Հերթական անգամ համաներումը չի տարածվելու ցմահ ազատազրկման դատապարտված անձանց նկատմամբ, ինչն ինքնին զրկում է համաներումը «աննախադեպ» կամ «ընդգրկուն» անվանելու հավակնությունները: 

 

Հետևաբար, երբ խոսում ենք համաներումը մեծ թվով մարդկանց վերաբերելու մասին, ապա պետք է նշենք, որ դա պայմանավորված չէ համաներման բովանդակության ընդգրկուն լինելու փաստով: Քանակական առումով «ընդգրկուն» լինելու հիմնական պատճառներն առավելապես նրանք են, որ ի տարբերություն 2013 թվականի, այսօր քրեակատարողական հիմնարկներում ավելի շատ մարդ է գտնվում, ինչն էլ ենթադրում է համապատասխան համամասնությամբ քանակի ավելացում: Միաժամանակ, պետք է նշել, որ ներկայիս համաներումը նախատեսվում է տարածել/կիրառել նախկին ռեժիմի կողմից քաղաքական հետապնդման ենթարկվող անձանց մի մասի նկատմամբ, որոնց թիվը ըստ նախաքննական սկզբնական տվյալների շուրջ 60-ն է:

 

Իրավակիրառ պրակտիկայում որոշակի դժվարություն կամ անարդարացի լուծման կարող է հանգեցնել օրենքի մի շարք հոդվածների կիրառումը: Այսպես, օրենքի նախագծի 2-րդ հոդվածի 3-րդ կետի 1-ին ենթակետը սահմանել է` պատժից ազատել այն անձանց որոնք դատապարտվել են առավելագույնը հինգ տարի ժամկետով ազատազրկման և օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի մեկ երրորդը, նույն հոդվածի 2-րդ ենթակետը սահմանել է` պատժից ազատել, այն անձանց, որոնք դատապարտվել են առավելագույնը տասը տարի ժամկետով ազատազրկման և օրենքն ուժի մեջ մտնելու օրվա դրությամբ կրել են ոչ պակաս, քան պատժի կեսը (նմանատիպ այլ ձևակերպումներ ևս կան):

Նշված ենթակետերի կատարման ժամանակ կարող են առաջանալ խնդիրներ և արդարացի դժգոհություններ: Օրինակ` անձը կատարել է հանցագործություն և կալանվորվել է նախաքննության սկզբում իսկ մեկ այլ անձ նույն օրը կատարել է նույնանման հանցագործություն, ում նկատմամբ որպես խափանման միջոց կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը: Մեղադրական դատավճռով երկուսն էլ նույն հոդվածով դատապարտվել են ազատազրկման, և դատավճռով դատապարտյալների համար սահմանվել է ազատազրկման ժամկետի հաշվարկի տարբեր օրեր (առաջինի դեպքում` կալանավորման օրը, երկրորդի դեպքում` դատավճռի կայացման/կալանքի օրը): Ակնհայտ է, որ այն դատապարտյալը, ում ազատազրկման ժամկետի սկիզբը հաշվարկվել է նախաքննության սկզբից, կարող է համապատասխանել օրենքով սահմանված պայմաններին, և համաներումը նրա նկատմամբ կկիրառվի, իսկ մյուս դատապարտյալը, ում նկատմամբ խափանման միջոցը կիրառվել է չհեռանալու մասին ստորագրությունը, և ազատազրկման ժամկետի սկիզբը հաշվարկվել է դատավճռի կայացման օրվանից, չի համապատասխանում օրենքի պայմաններին, և համաներումը նրա նկատմամբ չի կարող կիրառվել: Սա ոչ միայն անարդարացի, այլ նաև ոչ մարդասիրական «կարգավորում է»: Անձի նկատմամբ խափանման միջոց կիրառելը, անկախ դրա ձևից, ինքնին պատիժ է, և միայն այն հանգամանքը, որ խափանման միջոցները անձանց նկատմամբ տարբեր են, չպետք է խոչընդոտ հանդիսանա Համաներում կիրառելու հարցում:

 

2. Առաջարկներ

Առաջարկում ենք Էրեբունի-Երևանի հիմնադրման 2800-ամյակի և Հայաստանի առաջին հանրապետության անկախության հռչակման 100-ամյակի կապակցությամբ քրեական գործերով Համաներում հայտարարելու մասին օրենքի նախագծի

1. 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 1-ին ենթակետի «ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի մեկ երրորդը» բառերը շարադրել «ոչ պակաս, քան պատժի մեկ քառորդը» խմբագրությամբ:

 

2. 2-րդ հոդվածի 3-րդ մասի 2-րդ ենթակետի «ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի կեսը» բառերը շարադրել «ոչ պակաս, քան պատժի մեկ երրորդը» խմբագրությամբ:

 

3. 2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ ենթակետի «ոչ պակաս, քան նշանակված պատժի մեկ երրորդը» բառերը շարադրել «ոչ պակաս, քան պատժի մեկ քառորդը» խմբագրությամբ:

 

4. Խմբագրել 2-րդ հոդվածի 10-րդ մասի 11-րդ ենթակետը, վերացնել ցմահ ազատազրկման դատապարտված բոլոր անձանց նկատմամբ համաներման կիրառման արգելքը, սահմանելով որոշակի հանգամանքներ կամ պայմաններ (հանցանք կատարելու տարիքը, հաշմանդամությունը, այլն) որոնց դեպքում համաներում կիրառումը թույլատրելի է:

 

 

Հելսինկյան ասոցիացիա իրավապաշտպան ՀԿ

Նինա Կարապետյանց, նախագահ, փաստաբան

Արայիկ Պապիկյան, փաստաբան

 

26/10/2018

 

  • Դիտումներ: 330
0
0
0
s2sdefault
096.jpg
2018 թվականի Նոբելյան խաղաղության մրցանակը կիսել են Դենիս Մուքվեգեն և Նադիա Մուրադը։ Այն նրանց շնորհվել է «իրենց ջանքերի համար՝ վերջ տալու սեռական բռնությանը, որն օգտագործվում է որպես զենք պատերազմի և ռազմական բախումների ժամանակ»։
Երկու դափնեկիրներն էլ հսկայական ներդրում են ունեցել պատերազմական հանցագործությունների վրա ուշադրություն հրավիրելու և դրանց դեմ պայքարելու գործում։ Դենիս Մուքվեգեն իր կյանքը նվիրել է այդ հանցագործություններից տուժածներին օգնություն տրամադրելուն։ Նադիա Մուրադն ինքն է եղել պատերազմական հանցագործության զոհ։ Նա պատմում է իր և ուրիշների հետ տեղի ունեցած դաժանությունների մասին։ Նրանք երկուսն էլ արել են ամեն բան պատերազմի ժամանակ սեռական բռնություններն ավելի տեսանելի դարձնելու համար, որպեսզի մեղավորները պատասխանատվության ենթարկվեն իրենց գործողությունների համար։
Դենիս Մուքվեգեն իրականացնում էր օրվա մեջ իր երկրորդ վիրահատությունը, երբ լսեց, որ արժանացել է 2018թ․ Նոբելյան խաղաղության մրցանակին։ Իսկ դափնեկիրների անունների հայտարարման ժամանակ Նադիա Մուրադը Քեմբրիջում էր՝ Մասսաչուսեթսում։
Նադիա Մուրադը ծագումով եզդի իրաքցի իրավապաշտպան է, թմրանյութերի և հանցագործությունների գծով ՄԱԿ-ի բարի կամքի դեսպան։ Նա արժանացել է Վ․ Գավելի անվան մարդու իրավունքների և Ա․ Սախարովի անվան ազատ մտքի մրցանակին։ 2016թ․ Time ամսագրի կողմից ներառվել է աշխարհի 100 ազդեցիկ կանաց ցուցակում։ Կարևորելով Նադիա Մուրադի գործունեությունը Իսլամական պետության կողմից վերահսկվող տարածքում եզդի կանանց սպառնացող իրավիճակի մասին միջազգային հանրությանը տեղեկացնելու գործունեությունը՝ Իրաքի կառավարությունը 2016թ․ առաջադրել է նրա թեքնածությունը Նոբելյան խաղաղության մրցանակին։
Մանրամասներն անգլերենով տես՝ https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2018/summary/
  • Դիտումներ: 67
0
0
0
s2sdefault
logoUSAIDlogo23logo

“Սույն վեբ-կայքի ստեղծումը հնարավոր է դարձել իրականացնել Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան ներկայացուցչության կողմից իրականացվող Քաղաքացիական հասարակության և տեղական ինքնակառավարման աջակցության ծրագրի,  և Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների բնակչության առատաձեռն աջակցության շնորհիվ` ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության պայմանագրի շրջանակներում “Հելսինկյան Ասոցիացիայի” միջոցով: Սույնի բովանդակությունը, արտահայտված տեսակետերը և կարծիքները պատկանում են հեղինակին` “Հելսինկյան Ասոցիացիային” և հնարավոր է, որ չհամընկնեն Քաունթերփարթ ինթերնեշնլի հայաստանյան ներկայացուցչության, ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության և ԱՄՆ կառավարության տեսակետերի հետ:”

Designed by Hakob Jaghatspanyan Copyright © 2013 Helsinki Association